Diz Kireçlenmesinde Ani Ağrı Neden Olur?

Düşmeden Dizim Birden Çok Ağrımaya Başladı. Üç gecedir ağrıdan uyuyamıyorum. Evin içinde dahi yürümekte zorlanıyorum. Bunun nedeni ne olabilir?

Diz kireçlenmesi olan kişilerde ağrının aniden artmasının en sık nedeni kireçlenmenin alevlenmesidir. Ancak menisküs yırtığı, kemik iliği ödemi, eklem sıvısının artması, gut hastalığı veya enfeksiyon gibi başka nedenler de ani şiddetli diz ağrısına yol açabilir. Özellikle gece uykudan uyandıran ağrıda ortopedi uzmanı değerlendirmesi gerekir.

Önceden diz ağrısı olan kişilerde “Düşmedim, çarpmadım ama dizim birden çok ağrımaya başladı” şeklinde yakınmalarla doktora başvurular olabilir. Kireçlenme (osteoartrit, gonartroz) tanısı olan bir dizde ağrının hiçbir düşme veya çarpma olmadan aniden şiddetlenmesi oldukça sık görülen bir durumdur. Kireçlenmede ağrının zaman zaman artması normal olsa da, ani başlayan ve özellikle gece uykudan uyandıran şiddetli ağrı her zaman sadece kireçlenmenin ilerlediği anlamına gelmez. Menisküs yırtığı, kemik iliği ödemi veya eklem iltihabı gibi farklı nedenler de bu tabloya yol açabilir.

Kireçlenme varken ağrı neden birden artabilir?

En sık nedenler

1. Kireçlenmenin alevlenmesi (en sık neden)

• Eklem içinde iltihabi reaksiyon gelişebilir.
• Dizde sıvı artışı (efüzyon) oluşabilir.
• Diz şişebilir ve sıcak hissedilebilir.
• Daha önce rahat yapabildiğiniz hareketler bile ağrı verebilir.

2. Menisküs yırtığı

Kireçlenmesi olan dizlerde küçük bir çömelme, merdiven inme veya dönme hareketi sonrasında menisküs yırtığı gelişebilir.

• Dizin belirli bir noktasında ağrı
• Takılma veya kilitlenme hissi
• Çömelirken artan ağrı oluşturabilir.

3. Kemik iliği ödemi veya subkondral mikroçatlak

Özellikle 50 yaş üzerindeki kişilerde travma olmadan da gelişebilir.

• Ağrı çok şiddetlidir.
• Gece ağrısı belirgindir.
• Üzerine basmak zorlaşabilir.

4. Kristal artriti (gut veya psödogut)

Kireçlenmeli dizlerde kristal birikimine bağlı ani iltihap gelişebilir.

• Ağrı birkaç saat içinde çok şiddetlenir.
• Diz belirgin şiş ve sıcaktır.
• Dokunmak bile ağrılı olabilir.

5. Eklem enfeksiyonu (daha nadir ama acil)

Özellikle aşağıdakiler varsa acilen değerlendirilmelidir:

• Ateş
• Belirgin kızarıklık
• Çok sıcak diz
• Hiç yürüyememe

Gece uykudan uyandıran şiddetli ağrı, yalnızca “kireçlenme ilerledi” diye açıklanmamalıdır. Özellikle aşağıdaki durumlar araştırılmalıdır:

• Dizde sıvı birikimi
• Dejeneratif menisküs yırtığı
• Kemik iliği ödemi
• Kristal artriti
• Daha nadiren enfeksiyon

Bunun için bir ortopedi uzmanının muayenesi, diz grafisi ve gerekirse MR veya eklem ultrasonografisi gerekebilir. Bazı durumlarda dizden sıvı alınarak laboratuvar incelemesi de yapılır.

Muayeneye gidene kadar neler yapabilirsiniz?

• Dizi zorlayacak aktivitelerden kaçının.
• Kısa aralıklarla (15–20 dakika) buz uygulayabilirsiniz.
• Dizi uzun süre bükülü tutmamaya çalışın.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar